pexels-photo-5075094

—Παρίσι, Γαλλία Στο Παρίσι λειτουργούν ήδη 50 γειτονιές των 15 λεπτών.

—Σαγκάη, Κίνα Μέχρι το 2035, η πόλη σχεδιάζει να καταστήσει το 99% των δημόσιων υπηρεσιών προσβάσιμες εντός 15 λεπτών με τα πόδια, ενώ το 90% των πράσινων χώρων θα είναι προσβάσιμοι εντός πέντε λεπτών.

—Ηνωμένες Πολιτείες Το Πόρτλαντ έχει υιοθετήσει μια στρατηγική γειτονιών 20 λεπτών προκειμένου να υποστηρίξει τη νεολαία και να προσφέρει περισσότερες οικονομικά προσιτές κατοικίες στους κατοίκους του.

—Σαουδική Αραβία Εκτός από το ότι αποτελεί παράδειγμα αιχμής για τις έξυπνες πόλεις, θα ακολουθεί επίσης τις αρχές του μοντέλου των γειτονιών των 15 λεπτών.

—Ελλάδα η αστική ανάπλαση στο Ελληνικό, που σήμερα είναι σε πλήρη εξέλιξη, στοχεύει στην δημιουργία μίας από τις πρώτες έξυπνες πόλεις, δίνοντας έμφαση στο γεγονός ότι θα αποτελέσει μια πόλη-πρότυπο 15 λεπτών.

🖋➰🖋➰🖋➰🖋-—

Αναδημοσίευση:https://mariastefanouli.wordpress.com/2025/01/03/poleis-15-leptvn/by Maria SteFanouli

Πόλεις των Χ (15) Λεπτών

H ιδέα της πόλης των 15 λεπτών βασίζεται στην απλή αρχή αστικού σχεδιασμού όπου οι κάτοικοι της πόλης θα πρέπει να μπορούν να καλύπτουν τις περισσότερες βασικές τους ανάγκες μέσα σε 15 λεπτά περπατώντας ή κάνοντας ποδήλατο. Αντί να καθιστά το μοντέλο ολόκληρη την πόλη προσπελάσιμη σε 15 λεπτά, επικεντρώνεται στον σχεδιασμό τοπικών περιοχών, ώστε να διαθέτουν όλα όσα χρειάζονται οι πολίτες σε αυτήν την απόσταση.

Αν και οι ρίζες της ιδέας ανάγονται πίσω στη δεκαετία του 1920, όταν εισήχθη από τον πολεοδόμο Clarence Perry ως μια προσπάθεια σχεδιασμού αυτοσυντηρούμενων γειτονιών, καθώς οι πόλεις άρχισαν να βιομηχανοποιούνται, η έννοια έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής στα τέλη της δεκαετίας του 2010 και έχει εφαρμοστεί σε πόλεις παγκοσμίως, όπως στη Βαρκελώνη, το Παρίσι και τη Μελβούρνη.

Ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξάνεται εκθετικά. Καθώς όλο και περισσότερες περιοχές αστικοποιούνται και η πυκνότητα του πληθυσμού αυξάνεται, οι πολεοδόμοι χρειάζεται να ευθυγραμμίσουν τη ζήτηση για υποδομές με την ανάγκη για βιώσιμη ανάπτυξη. Η προσέγγιση της πόλης των 15 λεπτών στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης από τα αυτοκίνητα, στην προώθηση υγιεινών και βιώσιμων τρόπων ζωής και στη βελτίωση της συνολικής ποιότητας ζωής των κατοίκων.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, η έννοια της πόλης των 15 λεπτών κέρδισε έδαφος, όταν το lockdown έφερε στο προσκήνιο τη σημασία των τοπικών γειτονιών και πολλές πόλεις εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία να αναδιοργανώσουν τους άδειους δρόμους τους. Ταυτόχρονα, όμως, έγινε τροφή για θεωρίες συνωμοσίας με ισχυρισμούς ότι οι άνθρωποι θα περιορίζονταν σε ζώνες, όταν για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο ορισμένες πόλεις εφάρμοσαν αμφιλεγόμενα μέτρα κυκλοφορίας που περιόριζαν τη χρήση αυτοκινήτων σε μικρότερους γειτονικούς δρόμους, με αποτέλεσμα αρκετές πόλεις του Ηνωμένου Βασιλείου στη συνέχεια να απομακρυνθούν από τον όρο «πόλη των 15 λεπτών» λόγω των αρνητικών συνειρμών που δημιουργήθηκαν διαδικτυακά, με το δημοτικό συμβούλιο της Οξφόρδης να αφαιρεί τη φράση από το Σχέδιο Χρήσεων Γης 2040.

Σε πρόσφατη έκθεση που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Cities όπου αναλύθηκαν πάνω από 10.000 πόλεις παγκοσμίως για το κατά πόσο εντάσσονται στο πλαίσιο της πόλης των 15 λεπτών – χαρτογραφώντας την απόσταση των κατοίκων από διάφορες υπηρεσίες, όπως καταστήματα, εστιατόρια, εκπαίδευση, άθληση και υγειονομική περίθαλψη, φάνηκε πως τα ευρωπαϊκά αστικά κέντρα ήταν πολύ πιο πιθανό να πληρούν τα κριτήρια, με την πυκνότητα να αποτελεί βασικό παράγοντα. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στο γεγονός ότι αυτές οι πόλεις χτίστηκαν αιώνες πριν, πολύ πριν την εμφάνιση των αυτοκινήτων.

Σύμφωνα με τον Μορένο -καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης- η πόλη των 15 λεπτών έχει γίνει η πόλη των X λεπτών, επειδή κάθε εφαρμογή στον κόσμο είναι προσαρμοσμένη σε τοπικό πλαίσιο. Για παράδειγμα, υπάρχει μια εφαρμογή της ιδέας σε μια μικρή πόλη στην Πολωνία με 15.000 κατοίκους, αλλά είναι πολύ διαφορετική από την εφαρμογή της Μελβούρνης για την πόλη των 20 λεπτών.

Η πιο μεγάλη πρόκληση των πόλεων 15 λεπτών είναι το πώς μπορεί να μεταμορφωθεί μια πόλη που έχει ήδη χτιστεί και ιδιαίτερα αυτές που είναι σχεδιασμένες γύρω από το αυτοκίνητο. Αρχικά, πρέπει να αλλαχθεί η εξάρτηση από το αυτοκίνητο και να γίνει η μετάβαση από την πόλη του αυτοκινήτου στην πόλη του ανθρώπου. Αυτό περιλαμβάνει την υιοθέτηση της ενεργής κινητικότητας και βελτίωση των ΜΜΜ. Βέβαια υπάρχει η ανησυχία πως η μετατροπή του υφιστάμενου σχεδιασμού συγκοινωνιών και διαδρομών μπορεί να δημιουργήσει περισσότερη συμφόρηση εκτός αυτών των περιοχών, εάν δεν γίνει σωστή διαχείριση. Δεύτερον, πρέπει να επανατοποθετηθούν οι θέσεις εργασίας και να αναπτυχθεί η τοπική απασχόληση. Για παράδειγμα, πρέπει να γίνει στροφή προς κτίρια πολλαπλών χρήσεων στις πόλεις.

Αν και το κόστος μπορεί να θεωρείται εμπόδιο για τέτοιου είδους παρεμβάσεις, μοιάζει πως θα κοστίσουν λιγότερο μακροπρόθεσμα, αν ληφθούν υπόψη ευρύτερες συνέπειες, όπως κλιματική αλλαγή και υγεία.

Ωστόσο, αυτό το αστικό μοντέλο εφαρμόζεται ήδη σε μεγάλη κλίμακα σε πολλές πόλεις σε όλο τον κόσμο. Ακολουθούν ενδεικτικά παραδείγματα

Παρίσι, Γαλλία

Στο Παρίσι λειτουργούν ήδη 50 γειτονιές των 15 λεπτών. Ο καθηγητής Μορένο συνεργάζεται με τη δήμαρχο της πόλης για την εισαγωγή αυτής της ιδέας, σχολιάζοντας ότι έχει γίνει «η ραχοκοκαλιά για τη δημιουργία ενός νέου αστικού σχεδιασμού στην πόλη». Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το Παρίσι ήταν ήδη κατάλληλο να υιοθετήσει αυτό το μοντέλο – όπως επισημαίνει το BigThink, ένα συντριπτικό 94% των Παριζιάνων ζει σε απόσταση 5 λεπτών από έναν φούρνο.

Σαγκάη, Κίνα

Η Σαγκάη έγινε η πρώτη κινεζική πόλη που δεσμεύτηκε σε αυτόν τον τρόπο αστικού σχεδιασμού, προσπαθώντας να καταπολεμήσει τη διάχυση της αστικής ανάπτυξης. Μέχρι το 2035, η πόλη σχεδιάζει να καταστήσει το 99% των δημόσιων υπηρεσιών προσβάσιμες εντός 15 λεπτών με τα πόδια, ενώ το 90% των πράσινων χώρων θα είναι προσβάσιμοι εντός πέντε λεπτών.

Πόρτλαντ, Όρεγκον, Ηνωμένες Πολιτείες

Στο πλαίσιο του σχεδίου «Complete Neighbourhood» του Πόρτλαντ, υπάρχει η ελπίδα ότι μέχρι το 2030 το 90% των κατοίκων της πόλης θα μπορούν να περπατούν ή να ποδηλατούν για να καλύπτουν τις βασικές τους καθημερινές ανάγκες. Το Πόρτλαντ έχει υιοθετήσει μια στρατηγική γειτονιών 20 λεπτών προκειμένου να υποστηρίξει τη νεολαία και να προσφέρει περισσότερες οικονομικά προσιτές κατοικίες στους κατοίκους του.

The Line, Σαουδική Αραβία Το The Line είναι μια γραμμική πόλη που βρίσκεται υπό κατασκευή στη Σαουδική Αραβία και, όταν ολοκληρωθεί, θα εκτείνεται εντυπωσιακά σε 110 μίλια. Εκτός από το ότι αποτελεί παράδειγμα αιχμής για τις έξυπνες πόλεις, θα ακολουθεί επίσης τις αρχές του μοντέλου των γειτονιών των 15 λεπτών. Το The Line μαζί με το New Murraba είναι μόνο δύο παραδείγματα από τους διάφορους νέους οικισμούς που κατασκευάζονται στη Σαουδική Αραβία και έχουν μεταφέρει αυτήν την έννοια στα άκρα.

Ελλάδα

Τον Φεβρουάριο ο καθηγητής Μορένο συναντήθηκε με τον δήμαρχο της Αθήνας και συμφώνησαν να συγκροτηθούν κοινές ομάδες εργασίας, προκειμένου να διερευνηθούν οι δυνατότητες εφαρμογής της ιδέας στην Αθήνα. Ο καθηγητής εξήγησε πως στόχος είναι η εφαρμογή της ιδέας όχι στο ιστορικό κέντρο, αλλά γύρω από αυτό, ώστε οι κάτοικοι να μην σπαταλούν καθημερινά δύο ώρες στο αυτοκίνητό τους, καθώς δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε δουλειές, καταστήματα, ιατρικές υπηρεσίες και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Κατά την άποψη του καθηγητή, μεταξύ των μεγαλύτερων προβλημάτων που χρειάζονται επίλυση είναι και αυτό της κίνησης των ΙΧ, αν και θεωρεί πως οι ίδιοι οι κάτοικοι έχουν εντείνει το πρόβλημα, επιλέγοντας το αυτοκίνητο ακόμη και για μικρές αποστάσεις. 

Παράλληλα, η αστική ανάπλαση στο Ελληνικό, που σήμερα είναι σε πλήρη εξέλιξη, στοχεύει στην δημιουργία μίας από τις πρώτες έξυπνες πόλεις, δίνοντας έμφαση στο γεγονός ότι θα αποτελέσει μια πόλη-πρότυπο 15 λεπτών.

Πηγές

• https://cities-today.com/
• https://www.ucem.ac.uk/
• https://www.france24.com/
• https://www.rfi.fr/en/
• https://resistire-project.eu/better-stories/paris-as-a-15-minute-city/
• https://www.kathimerini.gr/
• https://www.powergame.gr/

ΑΦΟΥ ΣΟΥ ΑΡΕΣΕΙ, ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ!

Πόλεις των Χ (15) Λεπτών