by Maria SteFanouli

Temu & Shein εγείρουν θέματα ηθικής

Στον κόσμο της γρήγορης μόδας (fast fashion), η Temu και η Shein έχουν γίνει γνωστές για τις απίστευτα χαμηλές τιμές τους και την τεράστια ποικιλία. Ωστόσο, και οι δύο αντιμετωπίζουν σημαντική κριτική για πρακτικές τους που εγείρουν ζητήματα ηθικής και βιωσιμότητας.

Το σλόγκαν της Temu «Αγοράστε σαν δισεκατομμυριούχος» με την εξέχουσα διαφήμιση κατά τη διάρκεια του Super Bowl και ούσα ο μεγαλύτερος διαφημιστής του 2023 μαζί με τη Meta, υπογραμμίζουν την τεράστια οικονομική επιρροή που έχουν αυτοί οι τιτάνες της γρήγορης μόδας. Το πρόβλημα σε αυτό είναι ότι αφήνουν πίσω τους μια επιβάρυνση που ωφελεί δυσανάλογα λίγους προνομιούχους, ενώ προκαλεί ζημιά τόσο στους ανθρώπους όσο και στον πλανήτη.

Σε ποιον ανήκει η Temu και η Shein;
Η Temu είναι η θυγατρική στις ΗΠΑ του κινεζικού ιστότοπου ηλεκτρονικού εμπορίου Pinduoduo (PDD Holdings). Η Temu ανήκει σε μια ομώνυμη εταιρεία. Η Shein ιδρύθηκε από τον Κινέζο δισεκατομμυριούχο Chris Xu και τώρα λειτουργεί από την Roadget Business Pte.

Οι δύο κολοσσοί είναι υπεύθυνοι για σχεδόν το 1/3 όλων των δεμάτων που φτάνουν στις ΗΠΑ κάθε χρόνο. 
Ενώ οι δύο εταιρείες είναι παρόμοιες όσον αφορά τις χαμηλές τους τιμές και τις καμπάνιες μάρκετινγκ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχουν διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα.
Η Temu είναι ο μεσάζων μεταξύ εργοστασίων και καταναλωτών, όπως η Amazon. Από την άλλη πλευρά, η Shein αγοράζει ρούχα από εργοστάσια για να τα πουλήσει ως δικά της σχέδια.

Ας δούμε λίγο αναλυτικότερα σε ποιους τομείς σκοντάφτουν και οι δύο αυτές οι εταιρείες.

Α. Πνευματική Ιδιοκτησία

Συχνά υπάρχουν καταγγελίες προς Shein και Temu για κλοπή σχεδίων από μικρές επιχειρήσεις και ανεξάρτητους καλλιτέχνες. Πολλές αναφορές και αγωγές υποδηλώνουν ότι αυτές οι εταιρείες αντιγράφουν σχέδια χωρίς άδεια, πουλώντας τα σε πολύ χαμηλή τιμή. Αυτό όχι μόνο βλάπτει οικονομικά τους αρχικούς δημιουργούς, αλλά υπονομεύει και την αξία του πρωτότυπου σχεδιαστικού έργου. Η ικανότητα γρήγορης αναπαραγωγής και μαζικής διανομής αυτών των σχεδίων καθιστά δύσκολο για τους μικρούς σχεδιαστές να είναι ανταγωνιστικοί, καταπνίγοντας τη δημιουργικότητα και την καινοτομία στη βιομηχανία της μόδας. Για παράδειγμα, η Shein αντιμετωπίζει κατηγορίες από μια ευρεία γκάμα εταιρειών και ανεξάρτητων καλλιτεχνών, συμπεριλαμβανομένων των Levi Strauss και H&M.

Update: Μέσα Αυγούστου κατατέθηκε μήνυση από τη Shein στην Temu σε ομοσπονδιακό δικαστήριο στην Ουάσιγκτον, ισχυριζόμενη ότι η Temu παρουσιάζεται ψευδώς ως νόμιμη διαδικτυακή αγορά, ενώ ενθαρρύνει τους πωλητές της να κλέβουν σχέδια άλλων εταιρειών και στη συνέχεια τους εμποδίζει να αποσύρουν τα προϊόντα από την πλατφόρμα. Παρόλα αυτά, η Temu πέρυσι μήνυσε τη Shein για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων και την κατηγόρησε ότι εξαναγκάζει τους προμηθευτές της σε αποκλειστικά συμβόλαια.

Β. Περιβάλλον

Το επιχειρηματικό μοντέλο της γρήγορης μόδας εταιρειών, όπως η Temu και η Shein, προωθεί εγγενώς την υπερκατανάλωση, προσφέροντας φθηνά, εστιασμένα στις τάσεις είδη που προορίζονται για βραχυπρόθεσμη χρήση. Αυτό οδηγεί σε τεράστια απόβλητα, καθώς τα προϊόντα απορρίπτονται γρήγορα και καταλήγουν σε χωματερές, αποτεφρώνονται ή αποστέλλονται σε αναπτυσσόμενες χώρες.

Η Shein τοποθετεί έως και 10.000 νέα προϊόντα στον ιστότοπό της κάθε μέρα και η Temu έχει πάνω από 200 κατηγορίες προϊόντων στον ιστότοπό της.

Οι διαδικασίες παραγωγής είναι έντασης πόρων, καταναλώνοντας μεγάλες ποσότητες νερού και χημικών, γεγονός που επιδεινώνει περαιτέρω το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, παράλληλα με τη χρήση φθηνότερων, πιο ρυπογόνων υλικών, όπως ο πολυεστέρας. Το περιοδικό Time ανέφερε ότι «η ταχεία χρήση παρθένου πολυεστέρα από τον Shein και η μεγάλη κατανάλωση πετρελαίου παράγει την ίδια ποσότητα CO2 με περίπου 180 εργοστάσια παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα».

Ένας εκπρόσωπος της Temu με αφορμή νέο νομοσχέδιο της Γαλλίας για εταιρείες γρήγορης μόδας είπε στο BBC ότι αναγνωρίζουν τις σημαντικές περιβαλλοντικές ανησυχίες της προτεινόμενης γαλλικής νομοθεσίας και υποστήριξε ότι δεν λειτουργούν ως εταιρεία γρήγορης μόδας επειδή είναι ιστότοπος αγορών και δεν κατασκευάζουν τα δικά τους προϊόντα.

Παράλληλα, σε πρόσφατη επιθεώρηση που έγινε σε προϊόντα τα παπούτσια από τη Shein βρέθηκαν να περιέχουν σημαντικά υψηλά επίπεδα φθαλικών ενώσεων -χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για να κάνουν τα πλαστικά πιο εύκαμπτα -με ένα ζευγάρι 229 φορές πάνω από το νόμιμο όριο. Μια τέτοια χημική ουσία έχει ταξινομηθεί ως καρκινογόνα από το Διεθνές Ινστιτούτο Καρκίνου, που σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγεται η μακροχρόνια επαφή με το ανθρώπινο σώμα. Δύο μπουκάλια με βερνίκι νυχιών της Shein βρέθηκαν να έχουν διοξάνη -μια πιθανώς καρκινογόνα ουσία για τον άνθρωπο που μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση του ήπατος- σε επίπεδα πάνω από 3,6 φορές το επιτρεπόμενο όριο και συγκεντρώσεις μεθανόλης 1,4 φορές πάνω από το αποδεκτό επίπεδο. Επίσης, οι αρχές της Σεούλ διαπίστωσαν ότι τα σανδάλια από την Temu περιείχαν μόλυβδο στους πάτους σε επίπεδα πάνω από 11 φορές από το επιτρεπόμενο όριο.

Η Ε.Ε. πρόσθεσε τον Απρίλιο τη Shein στη λίστα με τις ψηφιακές εταιρείες που είναι αρκετά μεγάλες ώστε να υπόκεινται σε αυστηρότερους κανόνες ασφαλείας -συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την προστασία των πελατών από μη ασφαλή προϊόντα, ειδικά εκείνα που θα μπορούσαν να είναι επιβλαβή για ανηλίκους.

Γ. Επιχειρηματικές Πρακτικές

Η ανταγωνιστική στρατηγική τιμολόγησης των Temu και Shein εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα. Όταν οι τιμές των προϊόντων είναι τόσο χαμηλές, τόσο οι άνθρωποι όσο και ο πλανήτης πληρώνουν για αυτό. Αυτό περιλαμβάνει εργαζομένους που πληρώνονται χαμηλότερα με παρατεταμένες ώρες εργασίας (75+ ώρες/εβδομάδα), διακινδύνευση της ασφάλειας των εργαζομένων με μηχανήματα, χρήση χημικών και έλλειψη εξόδων κινδύνου. Τέτοιες πρακτικές παρέχουν βραχυπρόθεσμα δημοσιονομικά οφέλη μόνο για λίγους τυχερούς και είναι μακροπρόθεσμα μη βιώσιμες.

Δ. Παραπλάνηση του Καταναλωτή

Και οι δύο πλατφόρμες έχουν αντιμετωπίσει κατηγορίες για παραπλάνηση των καταναλωτών σχετικά με την ποιότητα και την προέλευση των προϊόντων τους. Υπήρξαν περιπτώσεις όπου τα προϊόντα που έλαβαν οι καταναλωτές δεν ταίριαζαν με τις περιγραφές ή τις εικόνες που εμφανίζονταν στο διαδίκτυο. Επιπλέον, τα φτωχά υλικά και η βιαστική κατασκευή οδηγούν γενικά σε κακή ποιότητα και, τελικά, περισσότερα απόβλητα. Τέλος, η έλλειψη διαφάνειας σχετικά με τις διαδικασίες προμήθειας και κατασκευής προϊόντων καθιστά δύσκολο για τους καταναλωτές να κάνουν συνειδητές επιλογές, παραπλανώντας τους σχετικά με τις ηθικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις των αγορών τους.

Ε. Συνθήκες Εργασίας

Τόσο η Temu όσο και η Shein έχουν εξεταστεί για τις εργασιακές πρακτικές τους, ιδιαίτερα τη χρήση καταναγκαστικής εργασίας στις αλυσίδες εφοδιασμού τους. Οι έρευνες έχουν εγείρει ανησυχίες σχετικά με τις συνθήκες εργασίας σε εργοστάσια που παράγουν προϊόντα για αυτές τις πλατφόρμες, ειδικά σε περιοχές όπως το Xinjiang, όπου οι πρακτικές καταναγκαστικής εργασίας έχουν τεκμηριωθεί ευρέως.

Στο ντοκιμαντέρ «Inside The Shein Machine» με μυστικές κάμερες φαίνονται εργάτες εργοστασίων που αναγκάζονταν να κάνουν βάρδιες 17 ωρών για να φτιάχνουν εκατοντάδες ρούχα την ημέρα. Σε ένα εργοστάσιο έβγαζαν ημερήσιο βασικό μισθό 20$, όπου παρακρατούνταν 14$, αν κάποια ρούχα είχαν λάθη. Το 2021 μια έκθεση της ελβετικής ομάδας υπεράσπισης Public Eye, διαπίστωσε ότι ένας αριθμός εργαζομένων της Shein σε έξι τοποθεσίες στο Guangzhou βρέθηκε να εργάζονται 75 ώρες την εβδομάδα.

Κλείνοντας, η Shein και η Temu διαιωνίζοντας αυτές τις πρακτικές, όχι μόνο θέτουν σε κίνδυνο την ευημερία των εργαζομένων αλλά επίσης, οδηγούν σε μη βιώσιμα πρότυπα κατανάλωσης που επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Η αποφυγή αυτών των εμπορικών σημάτων είναι ζωτικής σημασίας για την προώθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης, την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων και τον μετριασμό των επιβλαβών επιπτώσεων της γρήγορης μόδας στη Μητέρα Γη.

Πηγές

• https://www.lifo.gr/
• https://memotherearthbrand.com/
• https://globalaffairs.org/
• https://www.bbc.com/
• https://www.france24.com/
• https://www.euronews.com/
• https://www.economistas.gr/

Temu & Shein εγείρουν θέματα ηθικής