Τις μέρες της δεύτερης πανσελήνου του Αυγούστου βρέθηκα μόνος στην αγαπημένη μου βουνοπλαγιά όπου οι συνθήκες προκαλούν τον ποιητικό λόγο και παράλληλα σκέψεις σαν τις σκληρές αλήθειες του «στοχαστή» φίλου μου Θανάση.
*
Πλατινένιο στέμμα, κατάκορφα,
τ’ ολόγιομο Αυγουστιάτικο φεγγάρι,
στεφανώνει την αγαπημένη μου βουνοπλαγιά,
*
κάνοντας την καλύβα μου παλάτι,
ντυμένη στα χρυσά, με μένα μέσα,
(Αυτοκράτορα γυμνό) να συλλογιέμαι…

Πνεύμα

14 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ, 2023~ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΑΛΙΔΗΣ

Δεν ξέρω πώς αλλιώς να το πω.

Πνεύμα, λόγος, συνείδηση, νους, ψυχή;

Τα’χω ξαναγράψει, δε διαφέρουν στα μάτια μου.

Θέλω να δώσω κι άλλες πτυχές τώρα στο πνεύμα, να το δω καθαρότερα κι ίσως, γιατί όχι, να το μεγεθύνω.

Όλα στη ζωή του ανθρώπου έχουν απώτερο σκοπό το πνεύμα εντός του. Αυτό είναι που πρέπει να ανθίζει. Η εργασία, το φαγητό, οι φίλοι, ακόμη και η οικογένεια, όλα στρέφονται προς το πνεύμα, τη συνείδηση, την ψυχή του.

Ακόμη και σε επίπεδο κοινωνίας, αυτό συμβαίνει. Δεν είναι ο Έλληνας, αλλά το ελληνικό πνεύμα. Ούτε ο Ευρωπαίος, μα το ευρωπαϊκό πνεύμα, το ασιατικό, το αμερικάνικο, το γήινο πνεύμα και ένα μεγαλύτερο, το παγκόσμιο, συμπαντικό, που κάθε ρεύμα πνεύματος κυλά προς αυτό.

Είμαστε ενέργεια συμπυκνωμένη σε ύλη και δημιουργούμε πνεύμα.

Ούτε υλισμός, ούτε ιδεαλισμός. Φαινομενικά μόνο διαφέρουν, αλλά σχετίζονται άμεσα κι άρρηκτα. Το ένα είναι συνέπεια του άλλου.

Μια ζωή καλή είναι αυτή που ενισχύει το πνεύμα. Ακόμη κι αν δεν απαιτείται όλοι οι άνθρωποι να το ενισχύσουν άμεσα, μπορούν, και οφείλουν, να το κάνουν έμμεσα. Αν κάτι θα μπορούσε να’ναι ο Θεός, τότε θα’ταν αυτό και τίποτα άλλο. Το πνεύμα μας φανερώνει τη θεϊκή διάσταση του εαυτού μας.

Το δικό μου πνεύμα, αποτελεί κομμάτι κι ενισχύει, το πνεύμα του χωριού μου, το πνεύμα της πόλης μου, της χώρας, της ένωσης, της γης, του ηλιακού συστήματος, του γαλαξία, του σύμπαντος. Κι ίσως πάει παραπέρα, ίσως το πνεύμα του σύμπαντος στο οποίο βρισκόμαστε, να’ναι κομματάκι ενός ακόμη μεγαλύτερου πνεύματος, του πνεύματος των πολλαπλών συμπάντων, αν αυτά υπάρχουν. Κανείς δεν ξέρει, κι αυτή είναι η μαγεία της ζωής.

Χρειαζόμαστε μια νέα συνείδηση που να βασίζεται στη μέχρι τώρα γνώση μα και σοφία.

Ο Καζαντζάκης είχε πει ότι δεν τον ένοιαζε ο θάνατος αλλά η φθορά, γιατί αυτή είναι που εξευτελίζει τον άνθρωπο. Αυτή προσπαθούσε να νικήσει. Διαβάζοντάς τον, νιώθω λες κι όλα μέχρι τώρα στην ιστορία αυτού του πολιτισμού, του ελληνικού, συνηγόρησαν για να γράψει αυτός. Λες και το χέρι το δικό του αποτελούνταν από χέρια μινωικά, μυκηναϊκά, αθηναϊκά, μακεδονικά, βυζαντινά, νεότερα ελληνικά.

Αν όλα αποσκοπούν στο πνεύμα και την άνθισή του, τότε πώς θα πρέπει να ζούμε μεταξύ μας για να το ευνοήσουμε;

Αν είμαστε κύτταρα ενός οργανισμού, τότε τι οφείλουμε να κάνουμε για τον οργανισμό στον οποίο βρισκόμαστε;

Είναι παγίδα η σκέψη πως αξίζει να χάνονται κύτταρα για να πετύχουμε κάτι άλλο, κάτι μεγαλύτερο. Δεν είμαστε όντως ένας οργανισμός, που παίρνει αποφάσεις άμεσα κι έχει μια συνείδηση, όχι. Είμαστε ένας οργανισμός με πολλές συνειδήσεις. Το κάθε κύτταρο οφείλει να’χει την αξία που του πρέπει, αλλά και να μην είναι υπεράνω του οργανισμού. Κι ο οργανισμός θα πρέπει να’ναι στο ίδιο επίπεδο, το εγώ και το εμείς, πρέπει στη ζυγαριά να’ρχονται ίσα.

Μέσα από αυτό το πρίσμα, κανείς θα μπορούσε να πει ότι ο τρόπος σκέψης μας, είναι, πέρα από κοντόφθαλμος, και αυτοκαταστροφικός. Τρώμε τη σάρκα μας, τρώμε το σπίτι μας τη γη, με κύρια αρρώστια την πλεονεξία, έναν άλλο καρκίνο, μα και τον εγωισμό, τον κακό εγωισμό που πατά σε πτώματα.

Τόσο ο άνθρωπος όσο και η ανθρωπότητα θα πρέπει να αλλάξει τρόπο σκέψης αν θέλει να αποφύγει τον αφανισμό. Γιατί ο αφανισμός μοιάζει να’ναι κοντά και κανείς δεν παίρνει όσο σοβαρά θα έπρεπε αυτή την απειλή.

Τώρα που το σπίτι μας καίγεται, πρέπει να σβήσουμε τη φωτιά, αυτό εννοείται. Αλλά ακόμη κι αν τη σβήσουμε, ας μη νομίζουμε ότι θα πάμε πολύ μακριά αν δεν αλλάξουμε τρόπο σκέψης.

Ίσως κάποια κύτταρα που βρίσκονται στον εγκέφαλο της ανθρωπότητας να πιστεύουν ότι θα σωθούν αυτά, έχοντας την απόλυτη εξουσία, και δίνοντας μόνο ψευδείς ελευθερίες στα υπόλοιπα κύτταρα, μα αυτό, είναι πλάνη. Όσο ο άνθρωπος γεννιέται και πεθαίνει, θα υπάρχει πάντα η ελπίδα για τους αδύναμους κι ο φόβος για τους ισχυρούς, ότι οι καθεστηκυίες τάξεις θα αλλάζουν, δίνοντας το ελεύθερο σε διαφορετικά κύτταρα κάθε φορά να μπούνε στον εγκέφαλο της ανθρωπότητας, να φορέσουν μπότα και να πατήσουν το λαιμό της. Είναι όμως αυτή η εικόνα σοφή; Γιατί για εμένα αυτό είναι αυτοκαταστροφή; Χρειαζόμαστε νέες οπτικές που θα παρέχουν περισσότερες προοπτικές.

Ακόμη κι αν αποφύγουμε τον άμεσο αφανισμό, οφείλουμε να βγούμε από τον εαυτό μας και να μας δούμε ως όλον. Ο ανταγωνισμός μας, είναι αυτοκαταστροφικός, ακόμη κι αν γεννά μεγάλα αποτελέσματα. Η συνεργασία από την άλλη, δεν έχει λόγο ύπαρξης αν δεν υπάρχει μεγαλύτερος εχθρός από εμάς. Μα γιατί δε βλέπουμε άραγε ότι ο μεγαλύτερος εχθρός του εαυτού μας ως ανθρωπότητα είμαστε εμείς οι ίδιοι;

Γιατί να μη συνεργαστούμε από τώρα, μειώνοντας τους κινδύνους, ώστε να μπορέσουμε να γίνουμε ένα, και μαζί, να λύσουμε τα προβλήματα της καθημερινότητας που μας σκοτώνουν αργά αργά και βασανιστικά;

Τι πιστεύετε;

Δεν υπάρχουν Βούδες, Αριστοτέληδες, Δάντηδες φυλακισμένοι σε πενθήμερα οχτάωρα; Που κυνηγούν να ανέβουν στην κοινωνική ιεραρχία, λες και αυτό είναι ο ευγενέστερος σκοπός της ζωής; Άνθρωποι που μέσα στην μοναξιά τους βρήκαν καταφύγιο στη μοναχικότητα επειδή τις κοινωνίες τις διακατέχει μια τρέλα;

Τα κύτταρα δίχως ηθική, που μπορούν να κάνουν τα πάντα για να κερδίσουν αυτό που θέλουν, έχουν από καιρό πιάσει τα ηνία της ανθρωπότητας, και της δίνουν γκάζια. Μα δεν τους νοιάζει η κατεύθυνση, γιατί ξέρουν καλά προς τα που πηγαίνει το συλλογικό μας σώμα. Η πτώση στον γκρεμό μπροστά μας, είναι πολύ πιθανή. Αλλά τα κύτταρα αυτά, μιας και ζούνε λίγο μόνο, νοιάζονται για το ποιο θα κρατήσει για λίγο τα ηνία, λες κι έχει σημασία από τη στιγμή που οδεύουμε στον αφανισμό μας.

Πρέπει όσοι βλέπουν την κατάσταση αυτή, να βγουν και να μιλήσουν, να περάσουν το μήνυμα και σε άλλα κύτταρα, ανθρώπους δηλαδή που δεν είναι δηλητηριασμένοι από πλεονεξίες κι εγωισμούς.

Αν χαθούμε, θα’χουμε ευθύνη όλοι μας, όχι μόνο τα καρκινικά κύτταρα της ανθρωπότητας, ούτε αυτά που δε γνώριζαν, αυτά ίσως έχουν και τη μικρότερη. Ευθύνη έχουμε όλοι εμείς που βλέπουμε την κατάσταση, κι από εμάς εξαρτάται η όποια σωτηρία, έστω και για λίγο, από τους εαυτούς μας.

Το πνεύμα της ανθρωπότητας είναι άρρωστο, το φανερώνουν τα υπαρξιακά προβλήματα που αντιμετωπίζει.

Τι μπορούμε να κάνουμε, τόσο ατομικά όσο και συλλογικά, για να το εξυγιάνουμε;

Για αρχή, ας αναγνωρίσουμε το πρόβλημα, κι ας πάρουμε θέση για να δώσουμε μια πρόταση λύσης.